Ewolucja przepisów i regulaminów w pięcioboju nowoczesnym

Pierwsze zawody międzynarodowe w pięcioboju nowoczesnym mężczyzn rozegrano na Igrzyskach V Olimpiady w Sztokholmie w 1912 roku. Rywalizację kobiet wprowadzono dopiero w latach siedemdziesiątych XX wieku, a do zawodów olimpijskich na Igrzyskach XXVII Olimpiady w Sydney w roku 2000. Wraz z wprowadzaniem pięcioboju nowoczesnego do igrzysk olimpijskich oraz zawodów sportowych - krajowych i międzynarodowych, rozpoczęła się ewolucja przepisów, regulujących prawidłową organizację zawodów oraz ich liczne zmiany.
Pięciobój nowoczesny składa się z pięciu konkurencji, wywodzących się z różnych dyscyplin sportu: jazdy konnej, szermierki na szpady, pływania, strzelania z pistoletu i biegu na przełaj. Rozgrywany jest w klasyfikacji indywidualnej, drużynowej oraz w konkurencji sztafet, a oceniany według sumy punktów zdobytych w poszczególnych konkurencjach.
Organizacją i przepisami zawodów w pięcioboju nowoczesnym na świecie zajmuje się: Międzynarodowa Unia Pięcioboju Nowoczesnego (Union International de Pentathlon Moderne) założona w 1948 roku w Sztokholmie. W Polsce funkcję tę pełni Polski Związek Pięcioboju Nowoczesnego z siedzibą w Warszawie, założony w 1957 roku, który jest członkiem UIPM. PZPNow. uchwala - na podstawie przepisów UIPM - regulaminy i przepisy pięcioboju nowoczesnego, obowiązujące w Polsce oraz organizuje zawody sportowe w tej dyscyplinie sportu.

Liczba zawodników

W pierwszych zawodach rozgrywanych w pięcioboju nowoczesnym każdy kraj mógł wystawić reprezentację liczącą do dwunasta zawodników. Zasada ta wyraźnie faworyzowała sportowców szwedzkich, wiodących początkowo prym w pięcioboju nowoczesnym. Dlatego też liczbę systematycznie zmniejszano - do czterech w roku 1920 r. i do trzech w 1928 roku. Utrzymywała się ona aż do r. 1994, od którego w eliminacjach zawodów rangi mistrzowskiej może startować czterech zawodników, jednak przy wcześniejszym wskazaniu trzech, których wynik zalicza się do klasyfikacji drużynowej. W innych imprezach udział czterech zawodników uzależniony jest od zgody i możliwości organizatorów.
Od roku 1970 liczbę ogólną uczestników w zawodach pięciobojowych ograniczono do 66 seniorów i 64 juniorów. Jednak reguły tej często nie przestrzegano. Po wprowadzeniu w 1993 roku zawodów jednodniowych najpierw odbywają się eliminacje. W zależności od liczby zgłoszonych zawodników walczy się w grupach o prawo startu w rozgrywkach finałowych, do których kwalifikuje się 32 zawodników. Od Igrzysk XXVI Olimpiady w Atlancie w 1996 roku prawo startu olimpijskiego mają zawodnicy imiennie zakwalifikowani poprzez ustalony przez UIPM system imprez. Każdy związek krajowy może wystawić tylko dwóch zawodników w klasyfikacji indywidualnej. Wycofano z igrzysk olimpijskich klasyfikację drużynową, którą zachowano na zawodach innej rangi, np. mistrzostwach świata.

Kolejność i czas rozgrywania konkurencji pięciobojowych

Kolejność i czas rozgrywania poszczególnych konkurencji pięcioboju nowoczesnego ulegały częstym zmianom. Podczas pierwszych zawodów pięciobojowych zawodnicy najpierw strzelali, potem pływali, fechtowali, jechali konno i na końcu biegali. Pomiędzy 1928 a 1932 rokiem kolejność dwóch ostatnich konkurencji (jazda konna i bieg) były często zamieniane. W latach 1932-1980 obowiązywała stała kolejność rozgrywania konkurencji: 1. jazda konna 2. szermierka 3. strzelanie 4. pływanie 5. bieg. Każdą z konkurencji pięcioboju nowoczesnego rozgrywano w innym dniu; zawody trwały więc pięć dni. Później pływanie i strzelanie były między sobą zamieniane lub odbywały się jednego dnia: w godzinach rannych strzelanie, a po południu - pływanie. Cykl czterodniowych zawodów wprowadzono w latach osiemdziesiątych. Od 1983 do 1985 roku strzelanie odbywało się rano czwartego dnia zawodów, przed biegiem. Od roku 1989 w czasie czterodniowych zawodów rozgrywano: szermierkę w pierwszym dniu,strzelanie i pływanie drugiego dnia, bieg - trzeciego, a jazdę konną w ostatnim dniu. Od roku 1993, po wprowadzeniu zawodów jednodniowych, kolejność konkurencji w grupach eliminacyjnych ustala organizator w zależności od liczby grup, natomiast finał rozgrywa się w następującej kolejności: 1. strzelanie 2. szermierka 3. pływanie 4. jazda konna 5. bieg.

Punktacja

W latach 1912-1953 o punktacji w zawodach decydowała suma miejsc wywalczonych w poszczególnych konkurencjach. Pierwsze miejsce zajmował zawodnik, który uzyskiwał najmniej punktów, czyli w kolejnych konkurencjach miał czołowe pozycje. Zawodnik, wygrywając wszystkie konkurencje oraz całe zawody pięciobojowe zdobywał 5 punktów. Wynik zespołowy obliczany był przez dodanie miejsc indywidualnych zawodników; liczone one były dwojako: pierwszy system polegał na dodaniu końcowej punktacji zawodników, wynikającej z kolejności miejsc zajętych w poszczególnych konkurencjach. W drugim przypadku sumowana była kolejność miejsc zawodników, jakie zajęli oni w końcowej klasyfikacji; na przykład: gdy zawodnicy zajęli miejsca pierwsze, piąte i dziesiąte - drużyna zdobywała 16 punktów. System ten miał jednak sporo wad, nie uwzględniał na przykład różnic czasowych między zawodnikami w konkurencjach wytrzymałościowych, a w strzelaniu o kolejności decydowała ilość celnych trafień w tarczę, a nie ich wartość. I tak konkurencję mógł wygrać zawodnik, który więcej razy trafił do tarczy, oddając strzały o mniejszej wartości, niż konkurent, który przy nmiejszej ilości trafień, uzyskał lepszy wynik, po zsumowaniu wartości przestrzelen.Współczesny system przeliczeń punktowych datuje się od V Mistrzostw Świata w Budapeszcie w 1954 roku. Wówczas wynik w poszczególnych konkurencjach zaczęto przeliczać na punkty, których suma dawała wynik końcowy. Wzór nowych przepisów został zaczerpnięty z tabel dziesięcioboju lekkoatletycznego, w których wynik przeciętny oznaczono sumą 1000 punktów. Rezultaty lepsze od
przeciętnej były dodawane do 1000 pkt., a gorsze odejmowane od 1000 pkt.

Najwięcej znaczących zmian wprowadzono do przepisów wjeździe konnej i strzelaniu.

Jozda konna

W historii pięcioboju nowoczesnego najwięcej zmian dokonywano w jeździe konnej. W latach 1912-1968 konkurs hippiczny obejmował jazdę terenową na przełaj. Długość trasy crossu wynosiła wówczas od 5000 m do 2500 m. W 1963 roku skrócono dystans do 1500 m, a w roku 1968 jazdę terenową na przełaj zastąpiono przez parcours z przeszkodami. Jego długość ulegała zmianom, od 1000 m w roku 1968 do 800m w 1973 roku, a później ustalono dystans 600 m. Również liczba przeszkód zmieniała się; na początku było ich od 14-23, a od 1952 roku 20-30. Maksymalna wysokość i szerokość przeszkód wynosiła 110cm na 150 cm. W 1963 roku 10-20 przeszkód mogło być pustych (bramki). Dopiero w 1973 roku liczba przeszkód bez pustych bramek została ustalona na 15, razem z potrójnym i podwójnym szeregiem. Wymagane tempo (czas jazdy) zostało zmienione - od 450 m/min do 500 m/min w 1963 roku. Później ograniczono czas do 400 m/mim, by ostatecznie w roku 1981 r. ustalić na 350m/min. W 1992 roku liczbę przeszkód zmniejszono do 12. Zawodnik zajmujący pierwsze miejsce w klasyfikacji po 4 konkurencjach losował konia jako pierwszy, ale pokonywał parcours jako ostatni.
Do 1993 roku, podczas zawodów wielodniowych, kolejność losowania koni ustalano na konferencji technicznej. W zawodach jednodniowych, jazdę konną przeprowadza się tylko w finale. Do losowania koni zawodnicy ustawiani są w dwóch szeregach po 16 osób w każdym. W pierwszym szeregu zawodnicy zajmujący w dotychczasowej klasyfikacji miejsca od 1 do 16. Za nimi pozostali w określonym porządku - za zawodnikiem prowadzącym ustawia się ostatni - 32, za drugim 31 itd. Każdy wierzchowiec losowany jest parami. Kolejność jazdy ustalano w ten sposób, że na parcours wyjeżdżają zawodnicy pierwszego szeregu, zaczynając od 16-go i kolejno do prowadzącego, następnie drugiego szeregu od 17 do 32 miejsca.
Za błędy na parcoursie zawodnik otrzymuje punkty karne. We wcześniejszych konkursach jazdy na przełaj przeszkody były ustawiane w strefach i tylko za błędy popełnione w ich granicach potrącano punkty. Początkowo strefy te wynosiły 50 x 50 m. Później zmniejszono je do 10 m przed i 15 m za przeszkodą - przy szerokości 25 m. Oznaczone one były kolorowymi chorągiewkami. Zółte chorągiewki (150cm wysokości) wyznaczały kierunek jazdy, którego pogwałcenie powodowało eliminację. Start odbywał się z linii startowej na komendę, odliczaną głosem - ostatnią minutę co 10 sekund, a ostatnie 10 sekund co jedną sekundę. Jazdę wygrywał jeździec, który pokonał trasę w najkrótszym czasie i przy najmniejszej ilości błędów. Gdy kilku jeźdźców nie popełniło żadnego błędu, wygrywał zawodnik z najkrótszym czasem przejazdu. Kary naliczane były następująco: 3 pkt za pierwszą odmowę skoku, 6 pkt za drugą i 50 pkt za trzecią odmowę na tej samej przeszkodzie. Na kolejnych przeszkodach punkty liczone były od początku. Zrzutki karane były odpowiednio 6-8- i 12 pkt. Od roku 1954 kary za odmowę skoku (wyłamanie) naliczane były odpowiednio 30 - 50 - 80 pkt, a każda zrzutka była karana 50 pkt. Punkty te odliczane były od 1000 pkt, które odpowiadały 10 minutom na trasie o długości 5000 m. Za każdą przekroczoną sekundę odliczano 2,5 pkt do 5 pkt w zależności od długości trasy, tzn. 5,0 pkt na trasie 2500 m oraz 2,5 pkt na trasie 5000 m. Przy najkrótszej trasie crossu (1500 m) wprowadzonej w 1963 roku prędkość jaz- dy wynosiła 400 m/nim, a zawodnicy mieli do pokonania dwie rundy.
W latach 1969 - 1972 trasa wynosiła 1000 m. Do klasyfikacji liczono tylko czas. 7 sekund doliczano do czasu za błąd na trasie (zrzutkę); innych błędów nie rejestrowano, natomiast za każdą przekroczoną od normy sekundę odejmowano pięć punktów. Od roku 1973 naliczanie punktów było bardzo skomplikowane. Praktycznie za każdy błąd groziły punkty karne. Każda zrzutka kosztowała 32 pkt; upadek 64 pkt; odmowa skoku 24-48-72 pkt kolejno na tej samej przeszkodzie. W szeregach na poszczególnych elementach: A - liczono 36 - 60 - 84 pkt za każde kolejne wyłamanie; na drugim członie B - odpowiednio 40 - 64 - 88 pkt, a na trzecim C - 44 - 68 - 92 pkt. Trudności z oceną zawodnika i niezrozumiałość dla widza spowodowały, że zaczęto upraszczać system. Od roku 1977 kary za zrzutki wynosiły 30 pkt, 40 pkt za wyłamanie (nieposłuszeństwo konia), 60 pkt za upadek oraz 10-15-20 pkt doliczano do kolejnego wyłamania z rozbudowaniem na tej samej przeszkodzie, natomiast taki sam błąd na członie B i C w szeregu kosztował 50 - 55 - 60 pkt przy każdej kolejnej próbie. Od 1992 roku za przekroczenie normy czasu, za każdą sekundę do kar dolicza się 3 pkt. Obecnie zawodnicy mają do pokonania 12 przeszkód w tym dwa szeregi: potrójny i podwójny. Wysokość przeszkód dla poszczególnych kategorii pozostała taka sama, zmianom uległ system naliczania punktów karnych za błędy na parcoursie. Za każdą zrzutkę zawodnik otrzymuje 28 pkt karnych, a za nieposłu szeństwo konia (wyłamanie) 40 pkt. Przekroczenie podwójnej normy czasu eliminuje zawodnika z dalszej jazdy. Zaliczone zostają zdobyte punkty za każdą pokonaną przeszkodę. Natomiast za każdą przeszkodę, której zawodnik nie zdążył pokonać otrzymuje 80 pkt karnych. Oprócz przekroczenia podwójnej normy czasu, zawodnika z dalszej jazdy eliminuje drugi upadek. W przypadku nieposłuszeństwa konia zawodnik po drugiej nieudanej próbie na tej samej przeszkodzie opuszczają i kontynuuje dalszą jazdą. Na zawodach obowiązuje zawodnika strój jeździecki określony specjalnym regulaminem, a nieprzestrzeganie tego wymogu jest również karane punktami karnymi. W przypadku gdy dwóch lub więcej zawodników pokonało parcours bezbłędnie wygrywał konkurencję ten, którego czas przejazdu był najbliższy wyznaczonej normy.

Szermierka

Zmiany w przepisach turnieju szermierczego następowały w mniejszym zakresie. Początkowo walki odbywały się na szpady na 24- metrowej planszy, a od Igrzysk XI Olimpiady w Berlinie w 1936 roku - na planszach metalowych. Ciekawostką jest fakt, że turniej szermierczy był wówczas na otwartym stadionie. Do 1960 roku walka trwała 5 minut; czas podawano dwukrotnie podczas watki (na 2 min przed końcem i na 1 min przed końcem). Później czas walki skrócono do 3 min. Po 2 minutach, jeśli walka nie została rozstrzygnięta, zatrzymywano czas i ogłaszano 1 min do końca walki. Jeśli i w tym czasie nie nastąpiło rozstrzygnięcie watki, ogłaszano obopólną przegraną. W 1988 roku czas walki skrócono do 2 mim, a w 1992 roku do 1 min.
Początkowo walki rejestrowało specjalne jury; obopólne trafienia były zaliczane. Gdy dwaj zawodnicy uzyskali taką samą liczbę zwycięstw, wyżej oceniano tego zawodnika, który miał większą ilość trafień obopólnych. System walk był początkowo skomplikowany. Od 1932 roku walczono w grupach, liczących od 5-10 zawodników. Walki odbywały się tytko w obrębie danej grupy. W latach 1912 i 1920 zwycięzcy grup ubiegali się o pierwsze miejsce, a kolejni o dalsze
miejsca. Był to niesprawiedliwy system, ponieważ zwycięzcy grup (np. sześciu) walczyli między sobą o miejsca 1-6, a zawodnicy zajmujący drugie miejsca mogli ubiegać się już tylko o miejsca 7-12, natomiast trzecie miejsce w grupie pozwalało na walkę tytko o miejsca 13-18 itp.
W 1954 roku wprowadzono następujący system: za 75% wygranych walk przyznawano 1000 pkt. Natomiast punkty za pojedyncze zwycięstwa według wzoru: 1300 pkt dzielono przez liczbę uczestników. W 1965 roku zmieniono tę zasadę - 1000 pkt za 70% zwycięstw, natomiast punkty za każdą walkę obliczano jak wyżej z 1100 pkt. Obecnie 1000 pkt otrzymuje zawodnik za 22 zwycięstwa, a "cena" jednej walki obliczana jest z 930 pkt.Przewinienia regulaminowe karane są punktami karnymi, odliczanymi od sumy zdobytych punktów w turnieju. Np. gdy zawodnik po raz drugi przystąpi do tej samej wałki z niesprawnym sprzętem jest karany 10 pkt. Natomiast większe przewinieniaw zakresie pogwałcenia fair play, braku dyscypliny, niesportowego zachowania w walce karane są eliminacją z zawodów. W latach dziewięćdziesiątych wprowadzono obowiązek umieszczania napisów na stroju szermierczym: na plecach - nazwiska zawodnika oraz kodu państwa, a na rękawie godła narodowego. Brak napisów jest również karany odjęciem 20 pkt.

Słrzelanie

W pierwszych latach regulamin w strzelaniu oparty był na przepisach wojskowych, dotyczących krótkiej broni automatycznej. Z uwagi na niebezpieczeństwo związane z używaniem broni palnej, przepisy musiały być ścisłe i zrozumiałe. Strzelano seriami po 5 strzałów do tarcz "ruchomych" w odległości 25 m, otwierających się na 3 sekundy i zamykanych na 10sek dla każdego strzału. Pierwsze zmiany nastąpiły w 1968 r. Zmniejszono przerwy między strzałami z 10 do 7 sek oraz wycofano przepis trzymania broni blisko ciała podczas przerw. Komendę wydawano tylko do pierwszego strzału w każdej serii.
Z uwagi na wojskowy rodowód pięcioboju nowoczesnego tarcze miały przez pierwsze dziesięciolecia również charakter wojskowy. Strzelano do tarcz sylwetkowych o rozmiarach pierścieni 20 x 14cm dla dziesiątki, 40 x 28 cm dla dziewiątki itd.; później zmniejszono je do rozmiarów 15 x 10 cm dla dziesiątki i 30 x 20 cm dla dziewiątki. W 1989 roku na próbe wprowadzono tarcze sylwetkowe o okrągłych pierścieniach i przekroju 10 cm dla dziesiątkii 5 cm dla każdego kolejnego pierścienia.
System liczenia punktów również często zmieniano. Od 1954 roku za wynik 195 na tarczy zawodnik otrzymywał 1000 pkt, a za każdy punkt - 20 pkt. W 1965 roku zmieniono zasadę liczenia punktów: za 194 na tarczy można było otrzymać 1000 pkt oraz +1- 22 pkt za każdy lepszy lub gorszy strzał. W 1989 roku po zmniejszeniu pierścieni do 10 cm dla dziesiątki i 5 cm dla innych pierścieni 1000 pkt można było otrzymać za wynik 182, a za każdy kolejny strzał +1- 15 pkt. Oficjalne wprowadzenie pistoletu pneumatycznego w 1994 roku spowodowało chaos w przepisach. Tytułem próby zastosowano pistolet pneumatyczny podczas I Mistrzostw Europy w trójboju w 1993 roku. Była to zmiana rewolucyjna, powodująca całkowite przeobrażenie tej konkurencji. Od tego czasu strzelanie odbywa się do tarcz standardowych dla tego typu broni. Średnica dziesiątki wynosi 11,5 mm z centralnym środkiem o przekątnej 5,0 min ÷/- 0,1 mm, dla dziewiątki 27,5 mm, dla ósemki 43,5 mm itd.
Minimalne wymiary tarczy wynoszą 170 nim x 170 nim. Czarne pole od 7 do 10 pierścienia wynosi 59,5 mm. Zmieniły się również zasady strzelania. Tylko liczba strzałów pozostała niezmienna: 20. Każdy strzał oddawany jest pojedynczo na komendę do tarczy ustawionej pionowo. Zawodnik ma 40 sekund czasu. Odległość od tarczy zmniejszono do 10 m. Zmienił się również system liczenia punktów. Za wynik 172 na tarczy zawodnik otrzymuje 1000 pkt oraz +/- 1 -12pkt za każdy lepszy lub gorszy punkt tarczowy.

Pływanie
Ewolucja przepisów w pływaniu ulegała stosunkowo małym zmianom. W łatach 1912-1997 pięcioboiści rywalizowali na dystansie 300 m stylem dowolnym. Do 1964 roku za czas 4;00,0 min zawodnik otrzymywał 1000 pkt oraz +/- 6 pkt za każdą sekundę; później, tj. do 1997 roku 1000 pkt otrzymywał zawodnik, który dystans ten pokonał w czasie 3:54,0 min oraz ÷/- 4 pkt za każde pół sekundy. Natomiast zawodniczki rywalizowały na dystansie 200 m stylem dowolnym, a 1000 pkt mogły otrzymać za wynik 2:40,0 min +/- 4 pkt za każde pół sekundy.
W 1997 roku w celu ujednolicenia zasad i przepisów w rywalizacji kobiet i mężczyzn wprowadzono jednakowe dystanse w pływaniu. Zarówno kobiety jak i mężczyźni (we wszystkich kategoriach wiekowych) pływają na dystansie 200 m stylem dowolnym. Jedyną różnicą są normy czasowe, za które przyznawane jest 1000 pkt.
Kobiety za czas 2:40,0 min otrzymują 1000 pkt, natomiast mężczyźni muszą pokonać ten dystans w czasie 2:30,0 min. Za każdą sekundę lepszą lub gorszą od normy można było otrzymać 10 pkt. Po Igrzyskach XXVII Olimpiady w Sydney w 2000 r. "cenę" za 1 s zwiększono do 12 pkt. Do roku 1981 kolejność startu oraz rozmieszczenie na torach były ustalane na konferencji technicznej drogą losowania dla
poszczególnych ekip. Natomiast o kolejności startu zawodników w drużynie decydował trener. W latach 1981-1994 o kolejności startu
i rozmieszczeniu na torach decydowało zajmowane miejsce po trzech konkurencjach. Zawodnicy zajmowali po kolei miejsce na torach
począwszy od najsłabszych, a kończąc na prowadzących po trzech konkurencjach. Dzięki temu systemowi zawodnicy zajmujący
sąsiadujące miejsca w klasyfikacji mieli możliwość bezpośredniej rywalizacji. Obecnie o kolejności startu w grupach eliminacyjnych
decydują najlepsze czasy uzyskane w sezonie startowym, natomiast serie finałowe ustalane są według wyników z eliminacji. Zawodnik z najlepszym czasem startował na 4 torze, zaś kolejni zawodnicy na torach 5, 3, 6,2,7, 1, 8.

Bieg

Ostatnią próbą zmagań pięciobojowych jest bieg. Do 1997 roku zasady rozgrywania biegu nie ulegały większym zmianom. Zawodnicy biegali na przełaj na dystansie 4000 m. Do 1964 roku za czas 15:00,0 min zawodnik otrzymywał 1000 pkt. Później normę tę zmniejszano do 14:15,0 min. Natomiast za każdą sekundę odbiegającą od normy można było zyskać lub stracić 3 pkt. Do 1981 roku zawodnicy startowali pojedynczo, co 1 min w kolejności odwrotnej do zajmowanej pozycji po czterech konkurencjach. W latach 1981-1994 organizator zawodów w zależności od warunków terenowych mógł decydować o tym, czy start
do biegu odbędzie się, co jedną czy co pół minuty, w grupach czy z handicapem. Po 1994 roku start z handicapem jest obligatoryjny. Polega on na tym, że różnice punktowe między zawodnikami po czterech konkurencjach przeliczane są na sekundy w biegu. Pięcioboiści startują według zajmowanych miejsc i przeliczanej różnicy czasu. Dzięki temu systemowi zawodnik, który pierwszy minie
linię mety zostaje zwycięzcą całych zawodów pięciobojowych. Taki system rozgrywania biegu, obok swej widowiskowości, jest bardziej emocjonujący dla kibica. Również trasa biegu ulegała zmianom. Początkowo wyznaczana była na zróżnicowanym terenie (teren pagórkowaty, zalesiony). Przy starcie zawodników co minutę, trasę stanowiła jedna pętla, którą zamykała linia startu i mety. Obecnie trasa dzielona jest w zależności od warunków terenowych na trzy-cztery pętle, tak by w całości była widoczna. Rodzaj podłoża nie jest ściśle określony, natomiast jego charakterystyka musi być przedstawiona wcześniej przed zawodami. Coraz częściej, w celu spopulary-
zowania pięcioboju nowoczesnego oraz podniesienia jego widowiskowości, trasy biegu wyznaczane są w centralnych częściach
miast.
Panie biegały do 1997 roku na dystansie 2000 metrów. Za wynik 7:40,0 min mogły uzyskać 1000 pkt, a za każdą lepszą lub gorszą sekundę otrzymywały 5 pkt. W celu ujednolicenia dystansów w roku 1997 roku wprowadzono jeden trzykilometrowy bieg dla wszystkich zawodników i zawodniczek, którzy ukończyli 16 lat.

Szłafeły

Zawody sztafetowe wprowadzono po raz pierwszy podczas Mistrzostw Europy w Berlinie w 1987 roku, a następnie podczas Mistrzostw Świata w Budapeszcie w 1989 roku. W skład drużyny sztafetowej wchodzi trzech zawodników. Zawody odbywają się w ciągu jednego dnia. Kolejność konkurencji jest taka sama jak w konkursie indywidualnym.
Zawody rozpoczynają się od strzelania 3x10 strzałów (258 punktów tarczowych równa się 1000 pkt. wielobojowych +/- 12 za każdy punkt tarczowy). Zawodnicy strzelają według wcześniej ustalonej kolejności, która zarówno do strzelania jak i do pozostałych konkurencji jest zgłaszana przez kierownictwo ekipy przed rozpoczęciem zawodów. W następnej konkurencji zawodnicy walczą na szpady do trzech zwycięstw - po kolei każdy z członków drużyny toczy pojedynek z zawodnikiem drużyny przeciwnej o tym samym numerze startowym.
Pływanie-3 x 100 m (3:30,0 = 1000 pkt +/- 12 pkt. za każdą sekundę). Start pierwszego zawodnika następuje na sygnał startera, natomiast każdy kolejny zawodnik drużyny może wystartować dopiero po dotknięciu ściany przez poprzednika. Falstart karany jest czterdziestoma punktami. Jazda konna - 3 x po 9 przeszkód (w limicie czasu trzech minut dla zespołu). Punkty karne przyznawane są tak jak w konkursie indywidualnym, a ich wartość równa się połowie. Jedynie punkty za przekroczenie limitu czasu (3 mm) wynoszą 4 pkt. za każdą sekundę. Natomiast po przekroczeniu kolejnej minuty i 15 sekund drużyna zostaje wyeliminowana. Zmiany zawodników następują w wyznaczonej części parcoursu (20 x 10 m). Wjazd zawodnika kończącego swój przejazd stanowi sygnał startu dla kolejnego jeźdźca. Każda drużyna sztafetowa losuje okresiony zestaw trzech koni. Kolejność jazdy zawodników jest wcześniej ustalana, natomiast o przydziale koni w zakresie wylosowanego zestawu decyduje trener. Konkurencja wiąże się z koniecznością przygotowania przez organizatora dużej liczby koni do startu. Dlatego też, by ją ograniczyć, podejmowano na niektórych imprezach próby, w których jazda całej drużyny odbywała się na jednym koniu. W takim przypadku zmiany zawodników odbywały się przez przekazanie sobie nawzajem konia. Zawody kończą się biegiem: 3 x 1500 m (1000 pkt. za wynik 14:00,0 min dla mężczyzn, a 15:30,0 dla kobiet oraz +/- 2 pkt. za każdą sekundę). Zmiany między zawodnikami następują przez dotknięcie ręką zawodników w obrębie 20-metrowej strefy zmian.
We wszystkich konkurencjach sztafet przepisy dotyczące stroju zawodników są rygorystycznie przestrzegane. Wszelkie uchybienia karane są punktami karnymi.

Kałegorie wiekowe

Z biegiem czasu pięciobój nowoczesny z elitarnej dyscypliny sportu, dostępnej tylko dla oficerów, stał się możliwy dla coraz młodszej grupy wiekowej zawodników oraz zawodniczek. Regulamin startu dla wszystkich kategorii wiekowych podporządkowany został ogólnym, omówionym wcześniej przepisom startu najstarszej kategorii wiekowej - seniorów, z różnicami wynikającym z uwagi na wiek i płeć zawodników. Większość różnic w przepisach dotyczyła konkurencji wytrzymałościowych oraz wysokości przeszkód w jeździe konnej.
Juniorzy, tj. zawodnicy, którzy nie ukończyli 21 lat wystąpili po raz pierwszy na Mistrzostwach Swiata w Lipsku w 1965 roku W porównaniu ze współzawodnictwem najstarszych zawodników juniorzy mają niższe przeszkody na parcoursie, (110 cm) oraz bieg na dystansie 3000 m (1000 pkt - 10;30,0 +1-4 pkt za każdą sekundę). W 1997 roku wprowadzono zmiany w konkurencjach wytrzymałościowych, dotyczących zarówno dystansów jak i norm czasu, których zadaniem było ujednolicenie przepisów. Od tego czasu zarówno seniorzy jak i juniorzy pokonują dystans 200 m na pływalni oraz 3 km trasę biegu. W pozostałych konkurencjach zmiany w przepisach są zgodne z ogólnymi zmianami, jakie zachodziły w pięcioboju nowoczesnym.
Juniorki - jako oddzielna grupa wiekowa (do 21 lat) wystąpiły po raz pierwszy na Mistrzostwach Świata w Gallarate w 1989 roku. W latach 1989-1997 przepisy dotyczące startu juniorek były podobne: w jeździe konnej dziewczęta pokonywały parcours o wysokości przeszkód do 110cm, natomiast konkurencje wytrzymałościowe przeprowadzone były na podobnych zasadach jak u seniorek.
Młodzicy A (Youth A) - czwórbój - zawodnicy i zawodniczki (do 18 lat) wystąpili po raz pierwszy na Mistrzostwach Świata w Rzymie w 1994 roku. Od tego czasu rokrocznie rozgrywane są mistrzostwa świata i mistrzostwa Europy dla tej kategorii wiekowej. Młodzicy startują w czterech konkurencjach: szermierce, strzelaniu, pływaniu i biegu. Przepisy dotyczące startu młodzików są podobne jak w zawodach starszych kategorii wiekowych. Młodzicy B (Youth B) - trójbój - zawodnicy i zawodniczki (do 16 lat). Dla tej kategorii wiekowej organizowane są począwszy od 1993 r. rokrocznie Mistrzostwa Europy. Zawodnicy startują w trzech konkurencjach: strzelaniu, pływaniu, biegu. Pierwsze dwie konkurencje: strzelanie i pływanie obywają się w myśl ogólnych zasad zawodów pięciobojowych dla kobiet i mężczyzn. Trzecia konkurencja - bieg odbywa się na dystansie 2000 m. Chłopcy, którzy pokonają dystans wczasie 6:40,0 min otrzymują 1000 pkt, a dziewczęta za czas 7:40,0 mim, natomiast za każde 0,5 s mogą uzyskać lub stracić 2 pkt. Tylko w czasie I Mistrzostw Europy w Wiener Neustad (Austria) w 1993 roku drużyna składała się z czterech osób (dwóch zawodniczek i dwóch zawodników), a na klasyfikację zespołową składała się suma punktów całej drużyny. W kolejnych imprezach mistrzowskich klasyfikacja drużynowa (trzyosobowe drużyny) prowadzona była oddzielnie dla dziewcząt i chłopców. W roku 2002 do programu mistrzostw Europy zostały wprowadzone również sztafety.
W pozostałych kategoriach młodzików: "C" (Youth C 14-13 lat), "D" (Youth D 12-11 lat), "E" (Youth E do 10 lat) zawodnicy i zawodniczki startują w dwóch konkurencjach: w pływaniu na dystansie 100 m i w biegu na trasie 1000 m. Zawodnicy startują jedynie w systemie krajowych rozgrywek, które są regulowane wewnętrznymi przepisami narodowych federacji.